Tarnawski Eustachy (1902–1992), matematyk, profesor Politechniki Gdańskiej i Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Gdańsku.
Ur. 22 IX we Lwowie, był synem Aleksandra (zm. 1913) i Antoniny ze Stępkowskich (1859–1942).
Od r. 1912 uczył się T. w VIII Państw. Gimnazjum (od r. 1918 im. Kazimierza Wielkiego) we Lwowie. W l. 1918–19 brał udział w walkach z Ukraińcami o Lwów. Po zdaniu w r. 1920 matury podjął studia matematyczne na Wydz. Filozoficznym UJK. Równocześnie w r. akad. 1921/2 odbył kurs dydaktyczny dla studentów uniwersytetu, zorganizowany przez Kuratorium Okręgu Szkolnego Lwowskiego, po czym w l. 1923–5 pracował jako nauczyciel w Państw. Gimnazjum Męskim im. Króla Władysława Jagiełły w Gródku Jagiellońskim. Dn. 25 XI 1925, uzyskując absolutorium, ukończył studia i w l. 1925–7 kontynuował pracę nauczyciela w Gimnazjum Męskim Matematyczno-Przyrodniczym w Grudziądzu. W tym okresie zdał 14 XI 1926 egzamin przed Komisją Min. WRiOP we Lwowie i otrzymał uprawnienia do nauczania w szkołach średnich matematyki jako przedmiotu głównego i fizyki jako przedmiotu dodatkowego. W l. 1927–8 pracował w Gimnazjum Męskim im. Bolesława Chrobrego w Gnieźnie. Od r. 1928 był członkiem Polskiego Tow. Matematycznego.
W grudniu 1928 zamieszkał T. w Wolnym Mieście Gdańsku, gdzie od stycznia r.n. uczył matematyki, fizyki i chemii w Gimnazjum Polskim (od r. 1935 im. Józefa Piłsudskiego); dodatkowo w l. 1934–6 był wychowawcą w szkolnym internacie. W r. 1934 został członkiem ZNP. Działał w powstałym w r. 1933 Związku Polaków w Wolnym Mieście Gdańsku i w l. 1935–7 był jego wiceprezesem. Po połączeniu Związku z gdańską Gminą Polską i powstaniu 23 V 1937 organizacji Związek Polaków – Gmina Polska pełnił w niej nadal funkcję wiceprezesa, a także kierował pracami kulturalno-oświatowymi i prowadził referat wychowawczy. Dn. 29 VIII 1939 Gimnazjum Polskie zakończyło działalność i następnego dnia T. wyjechał do Warszawy. Na początku okupacji niemieckiej uczył tam w szkole powszechnej nr 85, a od 1 IX 1940 w dwuletniej Państw. Szkole Elektrycznej (zredukowany Wydz. Elektrotechniki Państw. Wyższej Szkoły Budowy Maszyn i Elektrotechniki im. H. Wawelberga i S. Rotwanda); równocześnie był czynny w tajnym nauczaniu. Działał od 1 I 1942 w Polskim Związku Wolności (podporządkowany w r. 1942 AK) i we wznowionym t.r. Polskim Związku Zachodnim. Podczas powstania warszawskiego 1944 r. został przez Niemców wysiedlony 13 VIII t.r. z Warszawy i osadzony w obozie przejściowym w Pruszkowie, a następnie 24 VIII przesiedlony do wsi Przerąb pod Radomskiem, gdzie uczył matematyki na tajnych kompletach. Dn. 30 IX przeniósł się do Zakopanego; uczył tam matematyki i fizyki w tajnym Gimnazjum i Liceum Ogólnokształcącym im. Oswalda Balzera. Po zakończeniu okupacji niemieckiej i krótkim pobycie w Krakowie, gdzie nawiązał kontakt z pełnomocnikiem Grupy Operacyjnej Min. Oświaty Stanisławem Turskim, wrócił 20 IV 1945 do Gdańska.
W l. 1945–7 pracował T. jako kierownik Ośrodka Metodycznego i równocześnie w l. 1945–9 wizytator szkół zawodowych Kuratorium Okręgu Szkolnego Gdańskiego, a także, od października 1945, wykładowca matematyki na Wydz. Chemii Politechn. Gdań. Opublikował jedne z pierwszych po wojnie polskich podręczników w Gdańsku: Elementy geometrii analitycznej i algebry (1946), Wstęp do analizy matematycznej (1946), Rachunek różniczkowy i całkowy (1947) oraz monografię Matematyka dla elektryków (W. 1951, wyd. 2, W. 1955). Na podstawie napisanej przed wojną, pod kierunkiem Stanisława Ruziewicza, pracy Klasyfikacja funkcji podług Baire’a ze szczególnym uwzględnieniem funkcji pierwszej, otrzymał 23 VI 1947 stopień magistra na Wydz. Matematyczno-Przyrodniczym Uniw. Pozn. Dn. 16 XII 1951 doktoryzował się tamże na podstawie dysertacji Funkcje ciągłe z punktu widzenia warunków Höldera i Diniego, napisanej pod kierunkiem Władysława Orlicza. Jako zastępca profesora objął 1 IX 1952 Katedrę Matematyki III na Wydz. Chemii Politechn. Gdań. (praktycznie funkcję tę pełnił już od września 1950). Dn. 30 VI 1954 otrzymał tytuł naukowy docenta, a 1 IX t.r. stanowisko samodzielnego pracownika nauki. Dn. 1 II 1957 został mianowany profesorem nadzwycz.
Równolegle z pracą na Politechn. Gdań. T. współorganizował powstałą w r. 1946 Państw. Wyższą Szkołę Pedagogiczną (od r. 1952 WSP) w Gdańsku. Od r. 1946 był tam wykładowcą matematyki (od r. 1949 jako profesor kontraktowy), a w l. 1949–52 pełnił funkcję dziekana Wydz. Matematyki, Fizyki i Chemii, po czym w l. 1955–9 kierował Katedrą Matematyki. Był współautorem programów matematyki na studiach pedagogicznych w Polsce. Pracę w gdańskiej WSP zakończył w r. 1962.
Na zlecenie Min. Oświaty (od r. 1966 Oświaty i Szkolnictwa Wyższego) był T. recenzentem programów matematyki dla szkół podstawowych (1962–3) oraz dla liceów i techników przemysłowych i budowlanych (1965), a w r. 1970 także autorem programów nauczania matematyki w szkołach średnich. Opublikował dalsze podręczniki, m.in. dwutomowy Matematyka dla studentów Wydz. Mech. i Elektr. Szkół Politechnicznych (W. 1963, 1967), Elementy rachunku prawdopodobieństwa i statystyki matematycznej (Gd. 1965, 1966, 1968), Matematyka dla chemików (Gd. 1967) i Niektóre wiadomości z rachunku przybliżonego (wykłady matematyki na Wydziale Chemicznym) (Gd. 1969). Mimo przejścia 22 IX 1962 na rentę nadal pracował i 22 XII 1967 otrzymał tytuł profesora zwycz. Po reorganizacji Politechn. Gdań. w r. 1969 (likwidacja katedr i powołanie instytutów) utracił kierownictwo Katedry, pozostał jednak profesorem zwycz. w Inst. Matematyki. Dn. 31 XII 1970 przeszedł na emeryturę, ale w dalszym ciągu był czynny naukowo i ogłosił dwukrotnie wznawiany podręcznik Matematyka dla studiów technicznych (W. 1972, W. 1977, Gd. 1979), a z Janem Dunstem artykuł Matematyka w pracy zbiorowej „Gimnazjum Polskiej Macierzy Szkolnej w Gdańsku (1922–1939). Księga pamiątkowa w sześćdziesięciopięciolecie założenia gimnazjum” (Wr. 1989 cz. 2). Ogółem był autorem ok. 25 prac oraz artykułów naukowych i popularnonaukowych publikowanych na łamach „L’Enseignement Mathématique”, „Fundamenta Mathematicae”, „Rocznika Gdańskiego”, „Rocznika Polskiego Tow. Matematycznego”, „Wiadomości Matematycznych” i „Zeszytów Naukowych Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Gdańsku”.
T. był aktywny w organizacjach i stowarzyszeniach naukowych; w r. 1946 wznowił działalność w Polskim Tow. Matematycznym i w l. 1952–6 był przewodniczącym jego oddz. gdańskiego (w r. 1984 otrzymał godność członka honorowego Towarzystwa). Działał w Tow. Wiedzy Powszechnej (od r. 1952) i Gdańskim Tow. Naukowym (od r. 1956). Był członkiem Stronnictwa Demokratycznego (od r. 1947) i należał do ZBoWiD (od r. 1950), a po jego przekształceniu w r. 1990, do Związku Kombatantów RP i Byłych Więźniów Politycznych. Nie wyraził zgody na kontynuowanie wszczętej 5 III 1984 procedury nadania mu doktoratu honoris causa Politechn. Gdań. Zmarł 30 VI 1992 w Sopocie, został pochowany 7 VII w Warszawie na cmentarzu Bródnowskim (kw. 30 B–II–18). Był odznaczony m.in. dwukrotnie Złotym Krzyżem Zasługi (1938, 1948), Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (1958), Medalem Zwycięstwa i Wolności 1945 (1946), Medalem 10-lecia Polski Ludowej (1955) oraz odznakami: Grunwaldzką (1946) i «Zasłużonym Ziemi Gdańskiej» (1972).
T. był dwukrotnie żonaty. W r. 1927 zawarł małżeństwo z Marią z domu Wotke (1892–1944), dr filozofii w zakresie historii, nauczycielką geografii i historii w gimnazjach w Nakle (1920–1), Lwowie (1922–5), Gnieźnie (1925–6) i Gdańsku (1928–39) oraz podczas okupacji niemieckiej w tajnym nauczaniu w Warszawie, która zginęła 13 VIII w powstaniu warszawskim. Drugi raz ożenił się 22 XII 1947 z Anną z Topolnickich (1917–2010), nauczycielką matematyki w Liceum Handlowym i Technikum Ekonomicznym w Sopocie. Oba małżeństwa były bezdzietne.
Cmentarz Bródnowski, W. 2007; Informator na rok akad. 1958/1959. Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Gdańsku, Gd. 1959; Politechnika Gdańska. Skład osobowy w roku akademickim 1967/68, Gd. 1967; Słownik biograficzny matematyków polskich, Tarnobrzeg 2003; Who’s Who in Science in Europe, Guernsey 1972 IV; – Gimnazjum Polskie Macierzy Szkolnej w Gdańsku (1922–1939), Gd. 1976 cz. 1, Wr. 1989 cz. 2; Gliński M., Kukliński J., Kronika Gdańska 997–1997, Gd. 1998 I; Historia Gdańska, Red. E. Cieślak, Sopot 1997 V; Iwiński T., Ponad pół wieku działalności matematyków polskich. Zarys historii Polskiego Towarzystwa Matematycznego 1919–1973, W. 1975; Klugmann-Radziemska E., Wydział Chemiczny Politechniki Gdańskiej 1945–2010, Gd. 2010; Laskowska J., Ruch wydawniczy w Trójmieście po II wojnie światowej (1945–1989), Gd. 2009; Mikos S., Gmina Polska w Wolnym Mieście Gdańsku, w: Studia z dziejów Gdańska, Gd. 1975; Mundt E., Z dziejów Gimnazjum i Liceum im. Bolesława Chrobrego w Gnieźnie, Gniezno 1998; 80 lat zakopiańskiego gimnazjum. Szkice i wspomnienia z lat 1912–1992, Red. W. Osiński, Zakopane 1992; Pelczar M., Szkolnictwo polskie w Wolnym Mieście Gdańsku, w: Ars Historica, P. 1976; Polak H., Szkolnictwo i oświata w Wolnym Mieście Gdańsku 1920–1939, Gd. 1978; Politechnika Gdańska. 50 lat. Wczoraj, dziś, jutro. Rok jubileuszowy 1994/95, Gd. 1995; Politechnika Gdańska 1945–1955. Księga pamiątkowa, Red. M. Des Loges, W. 1958; Politechnika Gdańska 1945–1970. Księga pamiątkowa, Gd. 1970; Sampławski H., Matematycy Politechniki Gdańskiej 1904–2004 (mszp. w B. Politechn. Gdań.); Siedemdziesiąt pięć lat Gdańskiego Towarzystwa Naukowego 1922–1997. Księga pamiątkowa, Red. M. Latoszek, Gd. 1998; Stankiewiczowa J., Nauczycielki w walce o utrzymanie polskości w Wolnym Mieście Gdańsku, „Roczn. Gdań.” t. 22: 1963 s. 223–62; Stępniak H., Ludność polska w Wolnym Mieście Gdańsku (1920–1939), Gd. 1991; W piętnastolecie Macierzy Szkolnej w Gdańsku 1921–1936, Gd. 1936; – Sprawozdanie dyrektora Gimnazjum im. Józefa Piłsudskiego Macierzy Szkolnej w Gdańsku za rok szkolny 1938/1939, Gd. 1939; Wspomnienia Polaków Gdańszczan, Oprac. B. Zwarra, Gd. 1984; – Nekrologi i wspomnienia pośmiertne z r. 1992: „Dzien. Bałtycki” nr 156, 157, 162, 168, „Spraw. Gdań. Tow. Nauk.” t. 19 [1993] s. 237–41 (H. Sampławski); – B. Politechn. Gdań. w Gd.: sekcja Hist., sygn. 163/I–II (mater. Anny Tarnawskiej); Politechn. Gdań.: Dział Obiegu i archiwizacji Dok., sygn. NLP/130/369/1; – Informacje Henryka Sampławskiego i Wacława Grzybkowskiego z Gd.
Witold Parteka